ONC020
Laringial (tomoq) saraton
Kelib chiqishi: Chekish, ichimliklar, HPV
ONC021
Endometriya saratoni
Kelib chiqishi: Gormonal nomutanosiblik, menopauza
Yechimi: Jarrohlik, gormonterapiya, nurlantirish
ONC022
Orqa ichak saratoni
Kelib chiqishi: Poliplar, noto‘g‘ri ovqatlanish
Yechimi: Rektal rezeksiyalar, kimyoterapiya
ONC023
Ko‘z melanomasi
Kelib chiqishi: UV nurlari, irsiyat
Yechimi: Radiatsiya, enukleatsiya
ONC024
Ter bezlari saratoni
Kelib chiqishi: Genetik mutatsiyalar, nisbatan kam uchraydi
Yechimi: Jarrohlik, nurlantirish
ONC025
Multipl mieloma
Kelib chiqishi: Plazma hujayralarning nazoratsiz ko‘payishi
Yechimi: Kimyoterapiya, suyak iligi transplantatsiyasi
ONC026
Nasal karsinoma (burun bo‘shlig‘i saratoni)
Kelib chiqishi: Virus (EBV), iflos havoga ta’sir
Yechimi: Radiatsiya va kimyoterapiya
ONC027
Tuxumdonning gormonal aktiv o‘smalari
Kelib chiqishi: Gormonal disbalans, irsiyat
Yechimi: Jarrohlik, gormon blokerlari
ONC028
O‘rta quloq saratoni
Kelib chiqishi: Kronik yallig‘lanish, radiatsiya
Yechimi: Jarrohlik, radioterapiya
ONC029
Sarcoma (yumshoq to‘qimalar)
Kelib chiqishi: Genetik, nurlanish, kimyoviy moddalar
Yechimi: Amputatsiya, radiatsiya, kimyoterapiya
ONC030
Gipofiz bezining adenokarsinomasi
Kelib chiqishi: Gormon ishlab chiqarishdagi disbalans
Yechimi: Endoskopik jarrohlik, nurlantirish, gormonterapiya
NEU001
Depressiya
Kelib chiqishi: Stress, irsiyat, miyadagi serotonin yetishmovchiligi
Yechimi: Antidepressant dorilar, psixoterapiya, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
NEU002
Shizofreniya
Kelib chiqishi: Genetik moyillik, dopamin disbalansi
Yechimi: Antipsixotiklar, psixologik terapiyalar, yaqinlar bilan aloqa
NEU003
Altsgeymer kasalligi
Kelib chiqishi: Neyron hujayralarining asta-sekin o‘lashi, irsiyat
Yechimi: Xotirani qo‘llab-quvvatlovchi dori vositalar, kognitiv terapiya, parvarish
NEU004
Parkinson kasalligi
Kelib chiqishi: Dopamin ishlab chiqaruvchi hujayralarning degeneratsiyasi
Yechimi: Levodopa preparatlari, jismoniy mashqlar, neyrostimulyatsiya
NEU005
Bipolyar buzulish
Kelib chiqishi: Genetik omillar, neyrokimyoviy o‘zgarishlar
Yechimi: Stabilizator dori (litiy), psixoterapiya
NEU006
Epilepsiya
Kelib chiqishi: Miya faoliyatidagi elektr impulslarning buzilishi
Yechimi: Antikonvulsantlar, ba’zida jarrohlik, EEG nazorati
NEU007
Obsessiv-kompulsiv buzilish (OKB)
Kelib chiqishi: Miyada serotonin disbalansi, xavotir
Yechimi: Kognitiv xulq-terapiya (KXT), SSRI antidepressantlar
NEU008
Travmadan keyingi stress buzilishi (TKSB)
Kelib chiqishi: Og‘ir psixologik zarba (urush, falokat, zo‘ravonlik)
Yechimi: EMDR terapiya, psixoterapiya, tinchlantiruvchi dorilar
NEU009
Autizm spektr buzilishi
Kelib chiqishi: Genetik va nevrologik rivojlanishdagi o‘zgarishlar
Yechimi: Nutq terapiyasi, tuzilgan ta’lim, ijtimoiy moslashuv mashg‘ulotlari
NEU010
Diqqat va faoliyat yetishmovchiligi sindromi (DYYY)
Kelib chiqishi: Miya faoliyatidagi dopamin va norepinefrin tanqisligi
Yechimi: Stimulyator dorilar (metilfenidat), xulq-terapiya, ta’lim yondashuvi
NEU001
Depressiya
Kelib chiqishi: Stress, serotonin yetishmovchiligi, ijtimoiy omillar
Yechimi: Antidepressantlar, psixoterapiya, jismoniy faollik
NEU002
Shizofreniya
Kelib chiqishi: Genetik moyillik, dopamin muvozanatsizligi
Yechimi: Antipsixotik dorilar, psixologik qo‘llab-quvvatlash
NEU003
Altsgeymer kasalligi
Kelib chiqishi: Neyronlar degeneratsiyasi, yosh bilan bog‘liq
Yechimi: Kognitiv terapiya, dori bilan sekinlashtirish, parvarish
NEU004
Parkinson kasalligi
Kelib chiqishi: Dopamin ishlab chiqaruvchi hujayralarning nobud bo‘lishi
Yechimi: Levodopa, jismoniy terapiya, neyrostimulyatsiya
NEU005
Bipolyar buzilish
Kelib chiqishi: Genetik va kimyoviy omillar
Yechimi: Mood stabilizatorlar, psixoterapiya
NEU006
Epilepsiya
Kelib chiqishi: Miyada elektr faolligi o‘zgarishi
Yechimi: Antikonvulsantlar, EEG monitoring, jarrohlik (ba’zida)
NEU007
Obsessiv-kompulsiv buzilish
Kelib chiqishi: Miyada serotonin tizimi buzilishi
Yechimi: Kognitiv xulq-terapiya, SSRI antidepressantlar
NEU008
Travmadan keyingi stress buzilishi
Kelib chiqishi: Og‘ir travma yoki shokli holat
Yechimi: EMDR terapiya, psixoterapiya, tinchlantiruvchi dorilar
NEU009
Autizm spektr buzilishi
Kelib chiqishi: Irsi va nevrologik rivojlanishdagi farqlar
Yechimi: Nutq va ijtimoiy terapiya, individual ta’lim
NEU010
DYYY sindromi
Kelib chiqishi: Diqqat va faoliyatni boshqaruvchi neyrotransmitterlar disbalansi
Yechimi: Stimulyatorlar (Ritalin), xulq-terapiya
NEU011
Miya insulti
Kelib chiqishi: Qon aylanishining to‘xtashi yoki qon quyilishi
Yechimi: Trombolitiklar, reabilitatsiya, profilaktika
NEU012
Migren
Kelib chiqishi: Genetik moyillik, migrenni qo‘zg‘atuvchi omillar
Yechimi: Triptanlar, stressni kamaytirish, profilaktik dorilar
NEU013
Tiki buzilishlari (Tourette sindromi)
Kelib chiqishi: Miya bazal yadrolarining faoliyati bilan bog‘liq
Yechimi: Behavioral terapiya, antipsixotiklar
NEU014
Xavotirli buzilish
Kelib chiqishi: Miyada norepinefrin/serotonin muvozanatsizligi
Yechimi: SSRI, CBT, nafas va yengillik mashqlari
NEU015
Miya shikastlanishi
Kelib chiqishi: Travma, falokat, sport jarohati
Yechimi: Neyroreabilitatsiya, fizioterapiya, logopedik yordam
NEU016
Demensiya
Kelib chiqishi: Neyronlar degeneratsiyasi, Altsgeymer
Yechimi: Xotirani qo‘llab-quvvatlovchi dorilar, kundalik trening
NEU017
Nevralgiya
Kelib chiqishi: Asab yallig‘lanishi yoki ezilishi
Yechimi: Og‘riq qoldiruvchi dorilar, nerv blokatori, fizioterapiya
NEU018
Multiple skleroz
Kelib chiqishi: Autoimmun hujumlar, nerv tolalari zararlanishi
Yechimi: Immunomodulyatorlar, simptomatik davo
NEU019
Panik hujum sindromi
Kelib chiqishi: Gormonal va neyrokimyoviy disbalans
Yechimi: CBT, nafas nazorati, tinchlantiruvchi preparatlar
NEU020
Deluziyalar
NEU026
Histerik buzilish
Kelib chiqishi: Travmatik tajribalar, psixologik siqilish
Yechimi: Psixoterapiya, ongni anglash amaliyoti, ijtimoiy yordam
NEU027
Nevroz
Kelib chiqishi: Xavotir, salbiy hayot tajribalari
Yechimi: Psixoterapiya, tinchlantiruvchi vositalar
NEU028
Fonobobiya
Kelib chiqishi: Xususan tovushga sezuvchanlik va ruhiy assotsiatsiyalar
Yechimi: Kognitiv terapiya, ekspozitsion mashqlar
NEU029
Afaziya
Kelib chiqishi: Miya shikastlanishi, insult
Yechimi: Nutq terapiyasi, reabilitatsiya, ergoterapiya
NEU030
Disleksiya
Kelib chiqishi: Miya rivojlanishidagi nevrologik o‘zgarishlar
Yechimi: Maxsus o‘qituv metodlari, multisensor yondashuv
NEU031
Apatiya sindromi
Kelib chiqishi: Depressiyaga yaqin kayfiyatlar, frontal lob disfunksiyasi
Yechimi: Rag‘batlantiruvchi faoliyatlar, antidepressantlar, motivatsion terapiya
NEU032
Vegetativ distoniya
Kelib chiqishi: Avtonom asab tizimining tartibsizligi
Yechimi: Tinchtiruvchi vositalar, nafas mashqlari, fizioterapiya
NEU033
Somatoform buzilish
Kelib chiqishi: Stress natijasida tana simptomlari paydo bo‘lishi
Yechimi: Psixoterapiya, meditatsiya, stressni kamaytirish
NEU034
Katatoniya sindromi
Kelib chiqishi: Shizofreniya va boshqa psixotik kasalliklarda kuzatiladi
Yechimi: Benzodiazepinlar, EKT (elektrokonvulsiv terapiya)
NEU035
Manik epizod
Kelib chiqishi: Bipolyar buzilishdagi o‘ta faollik fazasi
Yechimi: Stabilizator dorilar, uyqu tartibini sozlash
NEU036
Fobiyalar
Kelib chiqishi: Salbiy tajriba yoki giperhissiy reaksiya
Yechimi: Ekspozitsion terapiya, kognitiv yondashuv, SSRI
NEU037
Yig‘loqi sindrom (Pseudobulbar affect)
Kelib chiqishi: Miya shikastlanishlari, insult, ALS
Yechimi: Antidepressantlar, Dextromethorphan/Quinidine terapiyasi
NEU038
Oshqozon-ruxiy sindrom (Psixosomatik gastrit)
Kelib chiqishi: Ruhiy stress, xavotir
Yechimi: Stressni boshqarish, ichki tinchlik, gastroenterologik davo
NEU039
Agrafiya
Kelib chiqishi: Miya shikastlanishi, insult, Altsgeymer
Yechimi: Reabilitatsion mashqlar, logopedik yondashuv
NEU040
Anoreksiya nervoza
Kelib chiqishi: Ruhiy bosim, ideal tanani tasavvur qilishdagi buzilish
Yechimi: Psixoterapiya, ovqatlanish bo‘yicha qo‘llab-quvvatlov, jamoaviy davolash
NEU041
Somnambulizm (uyquda yurish)
Kelib chiqishi: Uyqu siklining buzilishi, irsiyat
Yechimi: Uyqu gigiyenasi, xavfsizlik choralar, ba’zida benzodiazepinlar
NEU042
Halusinatsiyalar
Kelib chiqishi: Psixotik kasalliklar, moddalar ta’siri, uyqusizlik
Yechimi: Antipsixotik davo, xavfsizlik, muhitni boshqarish
NEU043
Aksiya-indiferentlik sindromi
Kelib chiqishi: Altsgeymer va boshqa demensiya shakllari
Yechimi: Fikrlashni faollashtirish, xotira terapiyasi
NEU044
Deliriya
Kelib chiqishi: Infeksiya, dori ta’siri, surunkali kasalliklar
Endokrin tizimi kasalliklari
END001
Qandli diabet (2-tip)
Kelib chiqishi: Insulin qarshiligi, semizlik, irsiyat
Yechimi: Parhez, jismoniy faollik, metformin, insulinterapiya
END002
Qandli diabet (1-tip)
Kelib chiqishi: Autoimmun hujumlar, insulin ishlab chiqarilmasligi
Yechimi: Doimiy insulin in’yeksiyalari, parhez, nazorat
END003
Gipotiroidizm
Kelib chiqishi: Qalqonsimon bez faoliyatining pasayishi
Yechimi: Levotiroksin gormon terapiyasi
END004
Gipertiroidizm
Kelib chiqishi: Qalqonsimon bezning ortiqcha gormon ajratishi (masalan, Grev kasalligi)
Yechimi: Antitiroid dorilar, radioaktiv yod, ba’zan jarrohlik
END005
Addison kasalligi
Kelib chiqishi: Buyrak usti bezlarining yetishmovchiligi
Yechimi: Gormon almashtiruvchi terapiya (kortizol, aldosteron)
END006
Kushing sindromi
Kelib chiqishi: Kortizolning ortiqcha ishlab chiqarilishi
Yechimi: Kortikosteroidni kamaytirish, buyrak usti bezining jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanishi
END007
Akromegaliya
Kelib chiqishi: Gipofiz bezidan ortiqcha o‘sish gormoni ajralishi
Yechimi: O‘smalarni olib tashlash (jarrohlik), somatostatin analoglari
END008
Gigantizm
Kelib chiqishi: G‘ayritabiiy darajada o‘sish gormoni (yoshligida)
Yechimi: Gormon miqdorini nazorat qilish, jarrohlik yoki radiatsion muolajalar
END009
Polikistik tuxumdon sindromi (PCOS)
Kelib chiqishi: Gormonal nomutanosiblik, insulin qarshiligi
Yechimi: Parhez, antigonadotropinlar, metformin
END010
Hashimoto tireoiditi
Kelib chiqishi: Autoimmun hujumlar natijasida qalqonsimon bezning so‘nishi
Yechimi: Gormon terapiyasi (levotiroksin), doimiy nazorat
END011
Feoxromositoma
Kelib chiqishi: Buyrak usti bezidagi o‘smalar (adrenalin ortiqcha ishlab chiqariladi)
Yechimi: Jarrohlik (adrenalektomiya), alfablokerlar
END012
Diabetik neyropatiya
Kelib chiqishi: Yillar davomida nazorat qilinmagan diabet
Yechimi: Qand nazoratini yaxshilash, og‘riqni yengillashtiruvchi davo
END013
Osteoporoz
Kelib chiqishi: Estrogenning kamayishi, kalsiy yetishmasligi, gormonal nomutanosiblik
Yechimi: Kalsiy va D vitamini qabul qilish, bifosfonatlar, gormon terapiyasi
END014
Giperkalsemiya
Kelib chiqishi: Paratireoid bezining faoliyati ortishi
Yechimi: Suv ichishni ko‘paytirish, kalsitonin, jarrohlik
END015
Diabetik ketoatsidoz
Kelib chiqishi: Insulinning yetishmovchiligi, glyukoza yo‘qolib ketishi
Yechimi: Tez yordam, insulin, suyuqlik va elektrolit muvozanatini tiklash
END016
Hipoparatiroidizm
Kelib chiqishi: Paratireoid bezining kam faoliyati yoki olib tashlanishi
Yechimi: Kalsiy va D vitamini qo‘shimchalari, monitoring
END017
Gipopituitarizm
Kelib chiqishi: Gipofiz bezining yetarlicha gormon ishlab chiqarmasligi
Yechimi: Gormon almashtiruvchi terapiya (TSH, GH, ACTH)
END018
Testosteron tanqisligi
Kelib chiqishi: Endokrin yetishmovchiligi, qarish, shikastlar
Yechimi: Testosteron terapiyasi (in’eksiya, jel, tabletkalar)
END019
Giperprolaktinemiya
Kelib chiqishi: Prolaktin ishlab chiqaruvchi adenomalar, dori ta’siri
Yechimi: Dopamin agonistlari (kabergolin, bromkriptin)
END020
Jinsiy gormonal disbalans (erkaklarda)
Kelib chiqishi: Testosteron pastligi, stress, semizlik
Yechimi: Testosteron terapiyasi, parhez, sog‘lom turmush tarzi
END021
Premenstrual sindrom (PMS)
Kelib chiqishi: Gormonal silkinishlar, individual sezuvchanlik
Yechimi: Gormonal kontraseptivlar, tinchlantiruvchi dorilar
END022
Gipoglikemiya
Kelib chiqishi: Qandning haddan tashqari pasayishi (insulin ko‘pligi)
Yechimi: Glyukoza darhol qabul qilish, insulin dozasini sozlash
END023
Menopauza bilan bog‘liq o‘zgarishlar
Kelib chiqishi: Estrogen va progesteron darajasining pasayishi
Yechimi: Gormon almashtiruvchi terapiya (HRT), fitoterapiya
END024
Ginekomastiya
Kelib chiqishi: Estrogen/testosteron nisbatining buzilishi
Yechimi: Gormonal muvozanatni tiklash, jarrohlik (zaruratda)
END025
Pubertatning kechikishi
Kelib chiqishi: Gormonlar ishlab chiqarishdagi buzilishlar
Yechimi: Gormon terapiyasi (LH, FSH, testosteron/estrogen)
END026
Yod yetishmovchiligi (endemik buqoq)
Kelib chiqishi: Yod tanqisligi natijasida qalqonsimon bez kattalashuvi
Yechimi: Yod bilan boyitilgan tuz, levotiroksin
END027
Kortikosteroidga bog‘liq sindrom
Kelib chiqishi: Uzoq muddatli gormonal dori iste’moli
Yechimi: Dozani asta-sekin kamaytirish, dori almashtirish
END028
Androgen yetishmovchiligi (ayollarda)
Kelib chiqishi: Gormonal disbalans yoki menopauza
Yechimi: Gormon terapiyasi (DHEA), afrodizyak dori vositalar
END029
Galaktoreya
Kelib chiqishi: Prolaktin ortiqligi (odatda o‘smalar yoki dorilar)
Yechimi: Dopamin agonistlari (kabergolin), sabablarga qarab terapiya
END030
Suyak o‘sishini sekinlashtiruvchi sindrom
Kelib chiqishi: Gormonal yetishmovchilik (GH, IGF-1 pastligi)
Yechimi: Somatotropin in’yeksiyalari, endokrinologik kuzatuv
END031
Progeriya (Hutchinson-Gilford)
Kelib chiqishi: LMNA genidagi mutatsiya (tez qarish sindromi)
Yechimi: Simptomatik davo, gen terapiyasi istiqbollari
END032
Gormon faolligi past karzinoma
Kelib chiqishi: Endokrin bez o‘smalari (masalan, tiroid noduli)
Yechimi: Jarrohlik, biopsiya, onkologik nazorat
END033
Estrogen dominanti (ayollarda)
Kelib chiqishi: Progesteron darajasining pasayishi, stress
Yechimi: Gormonterapiya, parhez, jigar faoliyatini qo‘llash
END034
Kronik buyrak usti charchoq sindromi
DRG026
Metformin
Chiqish sababi: 2-tip diabetda glyukozani pasaytirish
Qo‘llaniladi: Qandli diabet, insulin qarshiligida
DRG027
Levotiroksin
Chiqish sababi: Qalqonsimon bez gormon yetishmovchiligi (gipotiroidizm)
Qo‘llaniladi: Gipotiroidizm, Hashimoto tireoiditi
DRG028
Insulin
Chiqish sababi: Tana o‘zida insulin ishlab chiqara olmasa
Qo‘llaniladi: 1-tip diabet, ketoatsidoz
DRG029
Glukokortikoidlar (Prednizolon)
Chiqish sababi: Yallig‘lanish, autoimmun kasalliklar
Qo‘llaniladi: Astma, revmatoid artrit, allergiya
DRG030
Ibandronat
Chiqish sababi: Suv mineralizatsiyasi pasayishi (osteoporoz)
Qo‘llaniladi: Osteoporoz, suyak sinishining oldini olish
DRG031
Cabergoline
Chiqish sababi: Prolaktin gormoni darajasining ortishi
Qo‘llaniladi: Giperprolaktinemiya, galaktoreya
DRG032
Somatropin
Chiqish sababi: O‘sish gormoni tanqisligi
Qo‘llaniladi: Gigantizm, bolalarda o‘sishning sustligi
DRG033
Estradiol
Chiqish sababi: Estrogen darajasi past bo‘lishi
Qo‘llaniladi: Menopauza, gormon almashtiruvchi terapiya
DRG034
Bromocriptine
Chiqish sababi: Prolaktin ortiqchasi
Qo‘llaniladi: Giperprolaktinemiya, Parkinson kasalligi
DRG035
Hydrocortisone
Chiqish sababi: Buyrak usti bezining yetishmovchiligi (Addison)
Qo‘llaniladi: Addison, allergik shok, surunkali yallig‘lanish
DRG036
Desmopressin
Chiqish sababi: Antidiuretik gormon (ADH) tanqisligi
Qo‘llaniladi: Diyabet insipidus, tungi siyish
DRG037
Canagliflozin
Chiqish sababi: Qandli diabetda glyukozaning siydik orqali chiqarilishini rag‘batlantirish
Qo‘llaniladi: 2-tip diabet
DRG038
Propylthiouracil (PTU)
Chiqish sababi: Qalqonsimon bez gormonlarining ortiqchasi (gipertiroidizm)
Qo‘llaniladi: Grev-Graves kasalligi, tirotoz
DRG039
Sitagliptin
Chiqish sababi: Inkretin gormonlarining faolligini oshirish orqali glyukoza nazorati
Qo‘llaniladi: 2-tip diabetda glyukozani me’yorga keltirish
DRG040
Liraglutide
Chiqish sababi: Inkretin sistemasi orqali insulinga sezgirlikni oshirish
Qo‘llaniladi: 2-tip diabet, semizlik
DRG041
Finasteride
Chiqish sababi: 5-alfa-reduktaza fermenti ortiqchaligi
Qo‘llaniladi: Prostatani kattalashishi, erkaklardagi soch to‘kilish
DRG042
Spironolactone
Chiqish sababi: Aldosteron gormoni tanqisligi yoki ortiqligi
Qo‘llaniladi: Gipertenziya, PCOS, suvsizlanish
DRG043
Raloxifene
Chiqish sababi: Estrogen retseptor muvozanatsizligi
Qo‘llaniladi: Osteoporoz, menopauzadan keyingi himoya
DRG044
Octreotide
Chiqish sababi: O‘sish gormoni (GH) ortiqligi
Qo‘llaniladi: Akromegaliya, neyroendokrin o‘smalar